<\/p>\n
Prof. UJK dr hab. Maria G\u00f3rska-Zabielska, pracownik naszego Instytutu, otrzyma\u0142a w dn. 14.04.2026 r. grant Komitetu Nauk Geograficznych Polskiej Akademii Nauk, pod nazw\u0105 Otwarta Nauka<\/em>, wspieraj\u0105cego upowszechnianie osi\u0105gni\u0119\u0107 nauki.<\/p>\n Zaplanowane merytorycznie i logistycznie jej autorskie zadanie zosta\u0142o zrealizowane 6. lipca 2026 r. i polega\u0142o na wymianie zniszczonych i nieczytelnych 20 identyfikator\u00f3w metalowych. Przytwierdzono je w 2022 r. do wybranych g\u0142az\u00f3w narzutowych nale\u017c\u0105cych do miejskiej cz\u0119\u015bci \u015acie\u017cki Przyrodniczej, powsta\u0142ej w ramach Pruszkowskiego Bud\u017cetu Obywatelskiego (projekt r\u00f3wnie\u017c prof. UJK dr hab. Marii G\u00f3rskiej-Zabielskiej).<\/p>\n Metalowe identyfikatory zosta\u0142y wymienione na plastikowe z filtrem UV (wyk. Renoma, Kielce). Us\u0142ug\u0119 de\/monta\u017cu identyfikator\u00f3w zapewni\u0142a firma Perfekta Anna Herman z Pruszkowa.<\/p>\n Nowo zaprojektowane identyfikatory w przyst\u0119pny spos\u00f3b prezentuj\u0105 najwa\u017cniejsze informacje o poszczeg\u00f3lnych g\u0142azach narzutowych, nawi\u0105zuj\u0105c do idei nauki obywatelskiej (citizen science<\/em>). Umieszczona na nich merytoryczna informacja zawiera: nazw\u0119 narzutniaka, typ petrograficzny, wiek ska\u0142y i wiek transportu glacjalnego ze Skandynawii. Ponadto ka\u017cdy identyfikator ma w g\u00f3rnej swej cz\u0119\u015bci, od lewej, logo Polskiej Akademii Nauk \u2013 instytucji, zapewniaj\u0105cej finansowanie projektu, herb miasta Pruszkowa i logo Polskiego Towarzystwa Geograficznego, wsp\u00f3\u0142organizatora przedsi\u0119wzi\u0119cia. Ka\u017cdy identyfikator jest wyposa\u017cony w kod QR, pod kt\u00f3rym czytelnik przeczyta tekst pt.: \u201eZobacz wi\u0119cej ni\u017c inni \u2014 odkryj sekrety ukryte w g\u0142azach narzutowych Pruszkowa\u201d. Na licznych fotografiach rozpozna on zlokalizowane w mie\u015bcie du\u017ce bloki skalne, kt\u00f3re przyw\u0119drowa\u0142y z l\u0105dolodem skandynawskim do Pruszkowa ok. 150-120 tys. lat temu. <\/p>\n Zapewnienie spo\u0142ecze\u0144stwu bezpiecze\u0144stwa ekologicznego, zapisane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w art. 74 ust. 1, powinno odbywa\u0107 si\u0119 m.in. poprzez nieformaln\u0105 edukacj\u0119 ekologiczn\u0105. Jej narz\u0119dziem mog\u0105 by\u0107 g\u0142azy narzutowe w przestrzeni miejskiej Pruszkowa \u2013 elementy geor\u00f3\u017cnorodnego dziedzictwa przyrodniczego pd.-zach. Mazowsza. Jeszcze do wczoraj pozostawa\u0142y one niemymi \u015bwiadkami historii Ziemi, niedostrzeganymi przez przechodni\u00f3w.<\/p>\n Niewielki plastikowy identyfikator umieszczony dzi\u015b na g\u0142azie pozwoli zwr\u00f3ci\u0107 na niego uwag\u0119 i nada\u0107 mu znaczenie. Kr\u00f3tkie informacje o pochodzeniu i budowie ska\u0142y mog\u0105 pobudzi\u0107 ciekawo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w, u\u015bwiadamiaj\u0105c, \u017ce g\u0142az to nie zimna masa, lecz obiekt nios\u0105cy przekaz o przesz\u0142o\u015bci naszej planety, a przede wszystkim o glacjalnej przesz\u0142o\u015bci Pruszkowa sprzed ok. 150-120 tys. lat. Od tego momentu g\u0142az \u201eo\u017cyje\u201d w \u015bwiadomo\u015bci odbiorcy, staj\u0105c si\u0119 impulsem do refleksji nad pi\u0119knem i warto\u015bci\u0105 przyrody nieo\u017cywionej. Osoba z rozbudzon\u0105 potrzeb\u0105 poznawcz\u0105 zacznie poszukiwa\u0107 wiedzy, pog\u0142\u0119bia\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ekologiczn\u0105 i podejmowa\u0107 postawy pro\u015brodowiskowe. Zrozumienie znaczenia takich obiekt\u00f3w mo\u017ce inspirowa\u0107 do dzia\u0142a\u0144 na rzecz zachowania r\u00f3wnowagi ekologicznej, wynikaj\u0105cych z wewn\u0119trznej potrzeby, a nie z nakaz\u00f3w odg\u00f3rnych. To r\u00f3wnie\u017c realizacja idei kalotropizmu \u2013 jedno\u015bci pi\u0119kna i dobra w trosce o przyrod\u0119.<\/p>\n Projekt powsta\u0142 w Roku Popularyzacji Nauki (2026), przy wsp\u00f3\u0142pracy z Polskim Towarzystwem Geograficznym.<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof. UJK dr hab. Maria G\u00f3rska-Zabielska, pracownik naszego Instytutu, otrzyma\u0142a w dn. 14.04.2026 r. grant Komitetu Nauk Geograficznych Polskiej Akademii Nauk, pod nazw\u0105 Otwarta Nauka, wspieraj\u0105cego upowszechnianie osi\u0105gni\u0119\u0107 nauki. Zaplanowane merytorycznie i logistycznie jej autorskie zadanie zosta\u0142o zrealizowane 6. lipca 2026 r. i polega\u0142o na wymianie zniszczonych i nieczytelnych 20 identyfikator\u00f3w metalowych. Przytwierdzono je […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2112,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[],"class_list":["post-2111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-archiwum"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-07-28 10:46:15","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2111"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2126,"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2111\/revisions\/2126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/igeo.ujk.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}