Kolejne pomniki przyrody nieożywionej w województwie świętokrzyskim

W województwie świętokrzyskim, w gminie Osiek (makroregion Niecka Nidziańska, mezoregion Niecka Połaniecka), ustanowiono trzy nowe pomniki przyrody nieożywionej. Są to:
 – głaz „Stanisław” w miejscowości Niekrasów,
 – głaz „Staszek” w miejscowości Tursko Wielkie-Zagumnie (Fot. 1),
 – „Głaz im. Adama Bienia” w miejscowości Ossala (Fot. 2). 

Ochroną prawną objęto okazałe (uwzględniając szerokość geograficzną) skandynawskie głazy narzutowe, których wyjątkowe walory naukowe, edukacyjne i krajobrazowe zostały potwierdzone w toku prac dokumentacyjnych. Stosowne uchwały podjęła Rada Gminy Osiek, przyczyniając się do zachowania cennych elementów dziedzictwa geologicznego regionu.

Ustanowienie nowych pomników jest efektem owocnej współpracy Zbigniewa Walenciaka, lokalnego patrioty i pasjonata przyrody, z prof. UJK dr hab. Marią Górską-Zabielską z Instytutu Geografii i Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Działania te wpisują się w konsekwentnie realizowane ich inicjatywy na rzecz rozpoznawania, dokumentowania i ochrony skandynawskich eratyków na terenie województwa świętokrzyskiego.

Pomniki przyrody nieożywionej stanowią szczególnie cenne świadectwo historii geologicznej Ziemi i procesów związanych z działalnością lądolodów plejstoceńskich. Pełnią ważne funkcje naukowe, edukacyjne i kulturowe, a jednocześnie dostarczają istotnych świadczeń geoekosystemowych. Przyczyniają się do zachowania georóżnorodności, wzbogacają walory krajobrazowe regionu, wspierają rozwój geoedukacji i geoturystyki oraz wzmacniają świadomość społeczną dotyczącą ochrony dziedzictwa przyrodniczego dla przyszłych pokoleń.

Fot. 1. Głaz „Staszek” w miejscowości Tursko Wielkie-Zagumnie

Fot. 2. „Głaz im. Adama Bienia” przed Szkołą Podstawową w miejscowości Ossala

Tekst i fotografie (18.11.2025): M. Górska-Zabielska