Szwed Mirosław – O sobie
Dr Mirosław Szwed realizuje działalność badawczą w obszarze nauk o Ziemi i środowisku – ze szczególnym uwzględnieniem geoekologii, chemii środowiskowej, monitoringu oraz analizy presji antropogenicznej na ekosystemy. Jego prace dotyczą m.in. jakości powietrza, wód i opadów atmosferycznych, geochemii osadów, zawartości metali ciężkich, a także wpływu przemysłu (mineralnego, hutniczego, galwanicznego) na środowisko naturalne.
Metodologicznie łączy klasyczne techniki terenowe i laboratoryjne (analizy fizyczno-chemiczne i chemiczne) z nowoczesnym podejściem analitycznym – w tym mikroskopią elektronową, spektrometrią, a ostatnio również z narzędziami głębokiego uczenia i analizy danych. Dzięki temu tworzy interdyscyplinarną przestrzeń badawczą, łączącą nauki o Ziemi, ochronę środowiska oraz techniki informatyczne i analityczne.
Chcąc lepiej zrozumieć wpływ długoletniej i intensywnej działalności przemysłowej na środowisko, dr Szwed systematycznie prowadził badania w regionach silnie obciążonych emisjami – m.in. w Nowinach, Ożarowie, Ostrowcu Świętokrzyskim i Puławach.
W ramach grantu NCN Miniatura 7 (2023) zrealizował projekt „Identyfikacja zanieczyszczeń powietrza z wykorzystaniem sieci neuronowych”. Opracowana metoda łączy SEM/EDS (mikroskopia skaningowa i mikroanaliza) z algorytmami uczenia maszynowego, umożliwiając identyfikację i klasyfikację źródeł zanieczyszczeń na podstawie mikrostrukturalnych cech próbek (m.in. pyłów zdeponowanych na powierzchni igieł sosny). Wyniki zostały opublikowane w artykułach w czasopismach: Archives of Environmental Protection, Desalination and Water Treatment, Przegląd Geograficzny, Sylwan, co otwiera nową, interdyscyplinarną ścieżkę badawczą łączącą ekologię, geochemię i data science. To podejście – stosunkowo rzadkie w polskiej literaturze – otwiera perspektywy dla rozwoju tzw. inteligentnych systemów monitoringu środowiska, co może mieć znaczenie praktyczne dla instytucji odpowiedzialnych za ochronę środowiska.
W wyniku mobilności szkoleniowej Erasmus+ STT, zrealizowanej w CzechGlobe – Global Change Research Institute (CAS) nawiązał współpracę naukową z zespołem dr. Romana Prokeša z Department of Atmospheric Matter Fluxes and Long-Range Transport. Współpraca obejmuje wspólne badania nad składem chemicznym aerozoli atmosferycznych w Polsce oraz rozwój metod analitycznych opartych na infrastrukturze badawczej CzechGlobe i laboratoriów powiązanych (m.in. RECETOX, Masaryk University). Bezpośrednim efektem podjętej współpracy są prace naukowe opublikowane z udziałem partnerów zagranicznych, dotyczące charakterystyki chemicznej pyłów zawieszonych oraz struktury zanieczyszczeń pyłowych w Polsce.
Od 2008 r. jest pracownikiem stacji bazowej Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego (ZMŚP). Wyniki badań są wykorzystywane przez Centrum Danych ICP Integrated Monitoring działające w ramach Konwencji CLRTAP do opracowywania raportów o stanie środowiska w Europie, a na poziomie krajowym przekazywane do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i uwzględniane w „Ocenie stanu geoekosystemów w Polsce”.
Dr Szwed jest członkiem zespołu laboratoryjnego oddelegowanego do Centrum Badań i Analiz UJK. W latach 2020-2021 jednostka uzyskała akredytację PCA (AB1622) w zakresie pomiarów gazowych i pyłowych w mobilnym laboratorium, co umożliwiło wykonanie ekspertyz dla kopalni siarki w Baszni, kopalni wapienia w gminie Morawica, gminy Barlinek, Kobierzyce i Żary, a także liczne odcinki dróg krajowych i ekspresowych. Obecnie dr Szwed realizuje badania jakości powietrza na budowie pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce na zlecenie Polskich Elektrowni Jądrowych.
Od 2022 r. pełni funkcję opiekuna Studenckiego Koła Naukowego Geoekologów – organizując warsztaty, wykłady i obozy naukowe, co przyczynia się do popularyzacji nauk o środowisku oraz rozbudzania zainteresowań młodego pokolenia. Jest promotorem prac dyplowych oraz promotorem pomocniczym w przewodzie doktorskim członkini SKN w Instytucie Geografii i Nauk o Środowisku. Aktywnie uczestniczy też w inicjatywach edukacyjnych (np. „Dziś uczeń – jutro student”) oraz w pracach organizacyjnych Uczelni (komisja rekrutacyjna, komisja dyscyplinarna, komisja socjalna).
