„Archaeologia Montana” – Prehistoric and historic mining and metallurgy

Międzynarodowa konferencja interdyscyplinarna będzie miała na celu z jednej strony możliwość prezentacji zróżnicowanych metod geoarcheologicznych i archeologicznych wykorzystywanych w badaniach prehistorycznego i historycznego górnictwa i hutnictwa w krajach europejskich, a z drugiej popularyzację tej tematyki i konsolidację wokół niej polskiego środowiska naukowego. Świętokrzyskie, w którym od neolitu aż do Staropolskiego Okręgu Przemysłowego funkcjonowało wydobycie i przetwórstwo rud różnych metali, wydaje się predestynowane do zorganizowania pierwszej tego typu konferencji w Polsce. Dodatkowo wpisuje się w obchody 200-lecia śmierci Stanisława Staszica, który został ogłoszony przez Sejm RP jednym z patronów 2026 r., a jego zasługi dla polskiej geologii i górnictwa, w tym Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, są nieprzemijające.

W XX w. odkryto szereg śladów prehistorycznych kopalń, np. ochry w dolinie Kamiennej, krzemieni w Krzemionkach Opatowskich i hutnictwa z okresu rzymskiego. Tego typu działalność antropogeniczna była kontynuowana w średniowieczu i kresie nowożytnym w ramach Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. W ostatnim dziesięcioleciu zostały zintensyfikowane prace badawcze nad wpływem prac górniczych i hutniczych na przemiany rzeźby i osadów holoceńskich w regionie świętokrzyskim. Prowadzone są one głównie przez pracowników Wydziału Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UJK z różnych instytutów m.in. geografii i biologii przy współpracy z naukowcami z innych placówek UMK, PIG-PIB, PAN. Konferencja stworzyłaby możliwość zaprezentowania i przedyskutowania tych najnowszych wyników badań na międzynarodowym forum. Jednocześnie prezentacje zagranicznych naukowców byłyby podstawą do porównania metod i technik, zarówno kameralnych jak i terenowych, stosowanych w innych krajach w regionach prehistorycznego i historycznego górnictwa i hutnictwa. Jest to ważne, specyficzne i ciągle słabo rozpoznane zagadnienie, które równocześnie, przy odpowiednim zagospodarowaniu, może stanowić podstawę dla rozwoju geoturystyki. W tym wypadku wyniki badań naukowych mogą przełożyć się na stworzenie geoproduktu napędzającego lokalną gospodarkę w Świętokrzyskiem.